İletişim Kuramları

0
Forex piyasalarında siz de kazanmak istiyorsanız tıklayın!

Daha önce İletişim Kuramları sayfasında; Lasswell, Shannon ve Weaver, Osgood ve Schramm, Dance’in Sarmal Modeli, Gerbner Genel İletişim Modeli, ABX Modeli ve Westley ve Mclean’ın iletişim modellerini açıkladım. Bu sayfada ise Katz ve Lazarsfeld iki aşamalı kitle iletişim ve kişisel etki iletişim modeli ile devam ediyorum.

Katz ve Lazarsfeld iki aşamalı kitle iletişim ve kişisel etki

                                                                          
  • Kitle İletişim Araçları izleyiciyi izole edilmiş tekil araçlar olarak görür. (sol resim)
  • Kitle İletişim Araçlarından gelen bilgiyi fikir öncüsü yorumlar, böylelikle büyük etki yaratır.
  • Mesaj önce kanaat önderlerine sonra yayılır ve daha büyük etki yaratır.
  • Toplumda bireyler izole edilmiş şekilde değil, etkileşimde bulunan toplumsal grupların üyeleri olarak yer alır.
  • Kitle iletişim gönderisine tepki ve cevap anında gerçekleşmez. Toplumsal ilişkiler aracılığıyla aktarılır ve bunlar tarafından etkilenir.
  1. 1.       Alılmama ve ilgi; kişisel yorumların devreye girmesidir.
  2. 2.       Etki ve enformasyon olan 2 süreç yaşanır. (iletinin taşıdığı değer/bilgi)

Eleştiriler; Sabit olarak fikir veren ve fikir alan olamaz. Kanaat önderlerinin uzmanlık alanlarını dikkate almadığı için eleştirilir.

Gündem Belirleme Kuramı (Malcom McCombs ve Donald Show)

Konular

KİA Konuyu ne sıklıkla verir

X

 **

X

 *

X

 *******

X

 ***
  • Gündem belirlemede içerik, ne düşüneceğimizi söylüyor. Nasıl düşüneceğimizi söylemiyor.
  • KİA kamunun ne düşüneceğini belirler. Zaman zaman nasıl düşüneceğini de belirler.
  • Medya kamuyu, kamu medyayı etkiler. Gündemi bazen kamu, bazen medya oluşturur.
  • Yalnızca medya kamunun gündemini belirlemez, izleyici de belirler.
  • Eşik bekçileri, kamu, siyasi otorite – Gündemi belirler.
  • Gündem nasıl ile değil ne ile ilgilenir.

Rogers ve Dearing – Farka Dayalı Gündem Koyma Modeli

  • KİA kamu gündemini, çektiği dikkat ve kitle iletişim otoritesi ile doğrudan etkiler.
  • Kamu gündemi yani kamuoyu siyasal gündemi etkiler.
  • Rogers ve Dearing 3 farklı gündemi ayırt eder;
    1. KİA Gündemi
    2. Kamu Gündemi
    3. Siyasal Gündem
  • Bu maddelere göre KİA güvenirlik açısından farklılık gösterir, bu nedenle etkileri aynı olmayabilir.
  • KİA’nın mesajları kişisel deneyimlerle rastlaşmayabilir.
  • KİA’nın paylaştığı haberlerle ilgili olarak insanlar farklı değer yargılarına sahip olabilir.
  • Eşik bekçisi sıradan bir haberi önemli veya öncelikli yapabilir.
  • KİA’nın kendi gündemi olup ordan kamu ordan siyasilerin gündemi oluyor. Direk kamu gündemi de olabilir. Mesela; İst. Aydın Üni. Not yükseltilmesi ile ilgili eylem.

Sessizlik Sarmalı / Suskunluk Sarmalı – Noelle Neumann

• KİA’nin etkisi çok büyük
• Toplumda bireylerin egemen görüşü en önemli etkendir.
• Sesimizi yükseltemediğimiz durumlarda susma eğilimi
• Çoğunluk karşısında azınlık olan kişinin ses çıkarmaması durumu
• Kitle İletişimi; kişilerarası iletişim ve toplumsal ilişkiler, düşüncelerin bireysel olarak açıklanması bireylerin, toplumsal çevrelerinde, onları çevreleyen düşünce ortamı hakkındaki algıları.
• Toplum, sapkın bireyleri yalnız kalmakla tehdit eder. Bireyler devamlı olarak yalnızlık korkusu yaşar. Bu yalnızlık korkusu bireylerin her zaman fikir iklimini tayin etmeye çalışmasına neden olur. Bu tahminin sonuçları kamunun davranışını, özellikle de düşüncelerin açıkça ifadesini veya gizlenmesini etkiler.
• Suskunluk Sarmalının herhangi bir eleştirisi yok.

Kullanım ve Doyum – Elihu Katz, Klapper

  • İhtiyaçlarımı karşılama
  • İzleyici neden tüketiyor – eğlence, zaman tüketme
  • Kaçış aracı olarak kullanıyoruz. Rahatlatma, gevşetme özellikleri var.
  • Toplumsal ve psikolojik ihtiyaçlarımızı karşılamak için KİA’nı kullanıyoruz.
  • İzleyiciyi aktif olarak konumlandırıyor.

Gerbner Kültürel Göstergeler ve Ekme / Yetiştirme

  • Kültürel göstergeler projesi tv’de yaratılan dünyaya ve bu yaratılan dünyadaki şiddetin miktarını belirlemeye amaçlıyordu. Proje tv izleme ile izleyicinin gerçeklik kavramsallaştırılması arasındaki etkiye dayanmaktadır. Tv izlemenin izleyicilerin gündelik yaşam hakkındaki düşüncelerini etkileyip etkilemediğini, etkiliyorsa bunu nasıl yaptığını araştıran kuram etki geleneği içerisinde yer almaktadır.
  • Ekme kuramcılarına göre tv’nin etkisi uzun dönemlidir. Azar azar fakat zamanla birikerek oluşur.
  • Araştırmada vurgu tv izlemenin etkisinin izleyicilerin davranışlarından çok tutumları üzerinde olmasıdır. Fazla tv izlemenin gerçek hayattan daha fazla tv dünyasıyla tutarlı tutumları ektiği düşünülür.
  • Ortalama bir izleyici günde 4 saat tv izlemektedir. Çoğu tv izleyicisi için tv gerçekte diğer bilgi kaynakları düşünceler ve bilinç üzerinde tekel yaratmaktadır.
  • Tv yaygın tekrarlanan kalıplar yoluyla belli bir dünya görüşü atar.
  • Tv merkezileşmiş bir öykü anlatma sistemidir. Programlarıyla ortak bir iletiler ve imgeler dünyası yaratır. Böylece tutumları eker, yetiştirir ve nüfusun günlük kültürün ortak kaynağını oluşturur.
  • Tv’de erkekler kadınlara göre 3 kat daha fazla temsil edilirler.
  • Tv dünyasında hemen herkes ortalama bir gelirle rahat bir yaşam sürer. Ancak bu kitle gerçek yaşamda yalnızca %10’dur.
  • Tv’de tüm baş karakterlerin yarıdan fazlasının ana yayın kuşağının her saatinde ortalama 5 şiddet eylemine maruz kaldığı ya da dahil olduğu bir dünya sunmaktadır.

Medyanın bir kültürde var olan değer ve tutumları ektiği öne sürülür. Medya insanları birbirine bağlayan değerleri yayar ve bu değerleri sürdürür. Ekme araştırmaları medyayı toplumsallaştırıcı bir araç olarak bakar ve tv izleme süreleri arttıkça gerçekliğin tv’deki versiyona inanma artık artıp-artmadığını araştırır. Çok fazla tv izleyen insanlar tv programlarında yaratılan ve sunulan dünyada daha az izleyenlere göre daha çok etkilenirler. Özellikle kendi yaşayamadıkları konulara daha çok inanırlar.

Daha az tecrübe ve deneyimi olan çocuklar ve gençler daha çok etkilenir. Enformasyon olarak tv’ye daha çok bağlı durumdadırlar.

Yalnız yaşayan ya da yoğun olarak yalnız seyreden başkalarıyla birlikte yaşayanlara göre tv’nin ekme yönündeki etkisine daha açıktır. Gerbner’e göre tv’de şiddetin aşırı sunumu izleyicilere daha çok saldırgan davranışlardan ziyade kanun ve düzen hakkında simgesel mesajlar iletir. Aksiyon ve macera türü yayınlar kanun ve düzen toplumsal adalete olan inancı arttırır.

PLANLI İLETİŞİM

İLETİŞİM KAMPANYASI

  • Kolektif, örgütlü bir kaynağa sahiptir.
  • Amaca yöneliktir, çok açık bir şekilde belirlenebilen bazı amaçlar tarafından yönlendirilir.
  • Aynı kampanyada birden çok amaç olabilir.
  • Büyük ölçüde kamusal olarak nitelendirilebilir; KİA’nın kullanılması
  • Kitle iletişiminin kişisel etki ile tanımlanmasıyla çoğu kez birden fazla kanal ve birden fazla mesajı içerir.
  • Amaçlara bağlı olarak belli gruplara veya geniş kamuya yöneltilebilir.
  • Kampanya kurumlaştırılmış bir faaliyettir. Bu faaliyet kamu gözüyle yasal olmalı, yerleşik normlara uygunluk göstermeli ve çok fazla da tartışmalı olmamalıdır.

Bu modelin altındaki temel düşünce, öğelerinin birbiriyle yakında ilişkili olmasıdır. Öyle ki bir öğedeki değişim diğerlerinde değişime yol açabilir. Bu durum, özellikle kampanyanın amaçlanan etkisi söz konusu olduğunda geçerli olmaktadır. Kampanya düzenleyicisi amacını değiştirdiğinde, diğer öğelerin bazısı veya tümü değişecektir. Ayrıca, amaç ne kadar iyi ve tam olarak belirtilirse, diğer öğeleri tanımlamada kampanya düzenleyicisinin daha az seçeneği olacaktır.

Amaçlanan etki: Birçok iletişim kampanyasının başlıca sorunu, amaçların tam olarak tanımlanmamasıdır. Amacın tanımlanması ne kadar belirsizse sonuçta kampanyanın başarılı veya başarısız olacağını tahmin etme şansı o kadar azdır.

Rekabet eden iletişim: Kampanyanın rekabet eden, hatta birbirine zıt iletişim tarafından kesintiye uğratılmaması, kampanyanın etkinliği için önemlidir.

İletişim objesi: Bir kampanya çoğu zaman daha sağlıklı bir yaşam biçimi veya sarhoş araba kullanma gibi bir tema veya bir obje etrafında gelişir. Farklı objeler farklı iletişim biçimleri gerektirir.

Hedef nüfus ve alıcı grup: Kampanyanın etkilemek amacında olduğu herkes, burada hedef nüfus olarak tanımlanmıştır. Her zaman olmasa da çoğu kez amaçlanan alıcı grup ile aynıdır.

Kanal: Belirtildiği gibi, farklı mesaj türleri ve farklı hedef grupları için birçok kanal olabilir.

Mesaj: Tipik olarak, önemli bir mesaj farklı izleyiciler için farklı olarak biçimlendirilebilir. Ayrıca, kampanyanın evresine göre de mesaj değişebilir.

İletişimci/gönderen: İletişimci (sözcü) birkaç nedenle seçilebilir. Örneğin, güvenilir bir uzman olarak veya izleyiciye karşı potansiyel çekiciliği nedeniyle.

KAMPANYA AMAÇLARININ VE ETKİLERİNİN BOYUTLARI

Kampanyalar birçok bakımdan oldukça farklılık gösterir.

Amaçların Düzeyi: Bir kampanyanın farklı amaçları çoğu kez hiyerarşik olarak ya da bir dizi olarak düzenlenebilir; örneğin dikkat çekmek, tutumları etkilemek, amaçlanan şekilde davranışı etkilemek biçiminde ya da yenilik-yayılması sürecinin evreleriyle uygunluk içinde: Bilgi; ikna etme; karar; onaylama biçiminde düzenlenebilir.

Değişim Alanı: İletişim kampanyasının etkileri çoğu kez birkaç düzeyde, bireysel, grup ve toplumsal düzeylerde olabilir.

Çıkar Alanı: Çoğu kampanya, katılan (gönderen ve alanlar, üçüncü bir taraf) tarafların birinden fazlasına potansiyel olarak yararlıdır.

İLETİŞİMİN ETKİLERİ HİYERARŞİSİ

1.  Önce bilgi sahibi olduk, davranışlarımızı değiştirdik satın aldık, kullandık tutum elde ettik.
Örnek olarak; telefon

2.  Önce davranış sonra tutum en sonunda bilgi edindik.
Örnek olarak; Marketlerin promosyon dağıtması. Alıyoruz, kullanıyoruz en sonunda bilgi sahibi oluyoruz.

3.  Bilgiye dönük bir tutum

4 HALKLA İLİŞKİLER MODELİ

1. Basın Ajansı

Kurumdan kitleye yönelik iletişim

Kurum                           →                         Kitle
ikna
reklam
propaganda

  • Tek yönlü
  • Geri bildirim beklemezler
  • Kurumların herhangi bir şekilde basında yer alması

2. Kamuyu Bilgilendirme

3. İki aşamalı Asimetrik

  • Tek yönlü
  • Biraz daha olumlu düşünceye yönelik basın ajansına göre
  • Genelde kurumla ilgili kurumun istekleri doğrultusunda haber verir.

Kurum  ↔ Kitle

  • Dengesiz iletişim süreci
  • Gönderilerin başka açılarla da başkalarından da geri bildirim gelmesi

4. İki aşamalı Simetrik

  • Dengeli iletişim süreci
  • Mesela kamuoyu araştırmaları örnektir.
  • Kurum kitle ne istiyorsa kendini ona göre yapılandırır.

Not: Bu sayfadaki notlar İletişim Kuramları I adlı dersimin notlarıdır. Daha fazla ayrıntı için Denis Mcquail ve Sven Windahl’ın “İLETİŞİM MODELLERİ” kitabını tavsiye ederim.




Beğendiysen Hemen Paylaş